Saa-senegaal yi soxlawuñu caabal yi ngir nànd ne wal mi jógeegu fi, te jëmm la joj, fii ci Senegaal day dee ak a dekki. Ca dibéer jee, juróom-benni fani sebtàmbar, gox yu bari ci réew mi, jël gaal ak féey a ëppoon njariñ fuuf dugg cig daamar mbaa jël i tànk. Lii de xanaa mooy Senegaal gu diig cim ndox !

Ci jamono ji askan wi di lab ci ndox mi ak a diig, ak juróom-ñatti junniy (8000) tamñareet ya Maki Sàll leboon ñeel suqalikug réew mi, kujje gi nga xam ne, moo waroon a saxoo di jàjj, di ëyu ak a fàttali li cëtëŋ ci soxlay askan wi, moom it mu ngi ci jiixi-jaaxa ci njiit li mu war a tànn ci diggante am màggat ak ndaw lu ne cell téye gimiñam.

Tële !
Baat bii de lott na lool ngir melal yonjaxug nguur gi.

Ci jamonoy wopp jii nga xam ne, cet mooy lees ci gën a digle, ngir fegu ci koronaawiris, saa-senegaal yi ñu ngi jàmmaarloo ak meneen musiba, muy : wal mi. Ana lu alikeñ di jariñati su dee ne, ngir wuti luñu dunde, fàww ñu xuus ci ndox mu bari boole ca jagam ak xasaw ?

« Maa ngi bokk tiis wi ak naqar wi ñépp ñi loru ci taw bu bari bi amoon ci njeextelu ayu-bis ji. Jox naa ndigal jëwriñu biir réew mi ngir mu doxal pexe yii di « Plan ORSEC ». Njiital APR moo dikkaat ne day ñakk ub jaragam, « ginnaaw ba mu ñàkkee bakkanam ba ñu suul ko ba noppi lu tollu ci ayu-bis ».

Yor nguur ak fagaru !

Lii de mooy la gaa ña làmboo feneen, fu dul fii. Ci Senegaal nag, man a yor nguur mooy, dëkkee walluy way-loru. Moo ne, ci mbir mii de, Maki Sàll waajaloon na, waaye daa tële.

Ci lu wóor, lu tollu ci ay weer ginnaaw ag palam, ci bopp réew mi, ci atum ñaari junni ak fukk ak ñaar (2012), Maki Sàll jàmmaarloo woon na ak njaajaanam lu njëkk. Ba mu fi tawee taw yu bari, ci weeru ut ca at mooma, gëbla gi ak yeneen gox yu limu ci réew mi, dañoo feesoon dell ak um ndox. Njiital APR li dàqul woon i joŋante, niki ni ko « góor gi » mi ko jiitu woon ci nguur gi defe woon, waaye daa aamu woon ne, lépp luy tax ñu jële fi jafe-jafe bu sëxin bii laaj ciy koppar, dina yemb. Ca noona, ñu taxawal njëwriñ gu yor lépp lu aju ci jagalaat ak jekkal warab yiy wale, teg ca naalub fukki at ñeel xeexub wal mi, atum ñaari junni ak fukk ak ñaar ba atum ñaari junni ak ñaar-fukk ak ñaar (2012 ba 2022), boole ko ak i tamñareet yu takku. Nekk ci diggante ndajey jëwriñ ak waxtaani biir njëwriñ, nguur gi posewu ci ñàkk ub taw gi, wéy di nax saa-senegaal yi.

« Waxtaan wi nu dëgmal dina aju ci dogal yees jotoon a jël ñeel wajtaayal nawet bi, tolluwaayu ndoxalug naal yi ñeel xeexub wal mi ak tënk li gën a cëtëŋ ci lees war a jëfe », kàddu yii la jëwriñ ju njëkk ja woon, Muhammet Bun Abdalaa Jonn, yékkati woon, ba mu génnee ca ndajeem jëwriñ ya ñu doon waxtaane lu jëm ci fagaru ak toppatoo mbirum wal mi. Ma nga amoon ca ñaar-fukki fan ak benni suwe, atum ñaari junni ak fukk-ak-juróom-ñaar (21i suwe 2017), laata muy taw. Ca fanweeri fani ut, ca menn at ma, tuuti la taw rekk Dakaar daal di wale, Sëydu Gëy sol mbubbum xeltukat, naan : « Nii ñu tàmbalee metti na lool, ndax yoon yi ndox yi di jaar, ci yenn dëkk yi, dañoo néew, dëkk yi ci des amuñu ko far, walla suñu ko amee dañuy fatt mbaa ñu solu suuf ». Ki yoroon kàddug nguur gi tegoon ci ne : « Ca Kawlax, jumtukaayu mànq dox ya ñu defoon ca Xaaxun ñoo ngay dox bu baax. Waaye, génne dox yi ab jafe-jafe bu naqaree saafara la. Ndaxte buñu génnee ndox mi ca Xaaxun mu wal jëm ca yeneen kurkuraan. Kon ci xalaatam, fàww ñu amal ag mbaal guy jokkale mbooleem yoon yi ndox yi di jaar ».

Ay at a ngii, booba ba leegi, gennug mbaalu yol taxawagu fi. Ay téeméeri tamñareet sànku nañu, déet ngir indiy saafara ci jafe-jafe yu sëxin yi, waaye xanaa di wéy di ŋacc um ndox ak a diisal jibay ñeneen. Xaalis bi ñu fàggu woon ñeel naalub saytug ndoxi taw yi ak nos ay pexe ngir man a jàmmaarloo ak coppitey kéew mi, te kër gi yor suqalikug bokk-moomeel yi (ADM) doon ko doxal, xayma woon nañu ko ci lu tollu ci ñaar-fukk ak benni tamñareet ak ñaari téeméer ak juróom-fukk ak juróomi tamdareet ak ñatti téeméer ak ñent-fukk ak juróom-ñenti junni yu teg juróom-ñatti téeméer ak juróom-ñent-fukk ak juróom-ñaar (21 255 349 897) ci xaalisu « CFA », muy ag yokk gu tollu ci juróom-ñaar-fukk ak ñent ci téeméer boo jël (74%). Te naal bii newul lu dul benn pàcc ci naalub fukki at yi ñeel xeexub wal mi.

« Gëblag Senegaal gi tagatémbe na. Yoon yu ci bari kenn maneesu leen jëfandikooti. Li ci gën a doy waar mooy, njéggite li waroon a yombal dem ak dikkub daamar yi, lol « emersãas » li daa far nuuroon ci ndox mi ». Dog wii, noo ngi ko bindoon ca atum ñaari junni ak fukk ak juróom-ñatt (2018), doon ca melal Dakaar ak ni ko ndox mi wannee woon. Ci dibéer jee, juróom-benni fani sebtàmbar, atum ñaari junni ak ñaar-fukk (6i sebtàmbar 2020), maneesoon naa indiwaat mbind ma, te doo ci soppi dara. Ci diggante bi, dara amu fi, dara soppeekuwu fi. Mel ni ku bawoo Siin, Maki Sàll miy digal jëwriñ ji yor ndox mi ak cetal gi mu jébbal ko ab jukki buy wane, ci ni mu gën a yaatoo, ndoxaliinu naalub fukki at yi ñeel xeexub wal mi, li ko dale atum ñaari junni ak fukk ak ñaar ba atum ñaari junni ak ñaar-fukk ak ñaar (2012 ba 2022) ».

Ci ab naal bu ñu tàmbali woon ca atum ñaari junni ak fukk ak ñaar, newul lu dul ci atum ñaari junni ak ñaar-fukk, la njiitu càmm gi di soog a am soxla ci ab jukki.

« Waaw ñii kan la ñu yab » !

« Ci ag tayeef, pexey xeex wal yi ñu laloon yépp lañu boole sànni. Kenn dugalul juróom-ñaari téeméer ak juróom-fukki (750i) tamñareet yi ci ndox mi. Wal mi, ba ma jógee ci nguur gi, lañu ko noppe jàppe lu cëtëŋ. Nii rekk la bir yi deme. Ndigal yii ñu joxe, ci ndajeem jëwriñ yi bu mujj bii, ñooy yoy atum ñaari junni ak fukk ak ñaar (2012) ya rekk ». Taxaw-seetlug Abdu Mbay gii tënk na bu baax sunuw nekkiin. Su dara desul lu dul taxaw ci soxlay askan wi, nguurug Màki Sàll gi daal di dëddu. Waaye su dee lu aju ci « TER » bi, Senegaal du am genn jiixi-jaaxa ci ne daa war a yokk ay boram ca Farãas, mi ne siiw a gis ku mu lebal ngir kopparal naal yu tonowu yoy lijjanteem.

Wal m / Inondations
Suqali / Développer
Suqaliku / Développement
Alikeñ b / Masque
Jagam / Malpropre, Sale
Pexe m / Plan
Jarag b / Malade, Patient
Njaajaan l / Danger, Péril
Gëbla g / Capital d’un pays
Aamu / S’engager, Kaamu g / Engagement
Jëwriñ j / Ministre, Njëwriñ g / Ministère
Naal b / Projet
Tamñareet b / Milliard
Tamdareet b / Million
Ndajeem jëwriñ yi / Conseil des ministres
Ndajeem biir njëwriñ / Conseil ministériel
Pose m / Occasion, Opportunité
Cëtëŋ / Urgent, Prioritaire
Xeltu / Philosophie, Xeltukat b / Philosophe
Yol m / Canal
Mbaal m / Réseau, Mbaalu yol / Réseau de canalisation
Jafe-jafe yu sëxin / Problèmes persistants, problèmes structurels
Kéew m / Environnement
Njéggite l / Pont
Jukki b / Rapport
Tono l / Bénéfice, Tonowu / Bénéfique

source walf / tekkig Alliyun Gay

2 pensées sur “Tële ! Baat bii de lott na lool ngir melal yonjaxug nguur gi.”

  1. Jërëjëf ci tèkki mi. Li ñu wara def mooy fexe ba yatt ay baat ci Wolof ñeel lépp luy baat Boo xam ni Wolof dakoy ab yeneen làkk yu mel ni faranse. Waaye bu ñu fàtte ni abb leeg-leeg manut a ñàkk!

    1. Jërëjëf ci topp gi ak safoo gi… Lu am solo nga wax. Mbootaayu WOLOF AK XAMLE ÑU NGI CIY DEF LU AM SOLO LOOL…

      Ngir jokkoo ak ñoom: 763178317

Laisser un commentaire

Votre adresse e-mail ne sera pas publiée. Les champs obligatoires sont indiqués avec *